چهارشنبه پنجم تیر 1387
فرآوری و دفع لجن :
در مراحل مختلف تصفیه مقادیری لجن تولید می شود که می بایست آنها را به طریق مناسبی دفع نمود. هضم هوازی و بی هوازی، تغلیظ لجن، استفاده از فیلترهای تحت فشار، تغلیظ به روش گریز از مرکز، بسترهای خشک کننده لجن و سوزاندن لجن راههای موجود برای دفع لجن می باشد.
هضم هوازی فرایندی است که در آن لجن تولید شده در قسمتهای مختلف تصفیه خانه برای مدت طولانی هوادهی می شود. هدف از هضم هوازی کاهش میزان لجنی است که در مراحل بعدی دفع می شود. هضم بی هوازی بر این واقعیت استوار است که اگر لجن ته نشین شده برای مدتی در یک تانک در بسته نگهداری شود، به مایع و گازی که عمدتا شامل متان است تبدیل می شود.تغلیظ لجن یکی از روشهای ابتدایی و متداول در فرآوری لجن می باشد. این امر از طریق 1- گرانشی؛ که در آن از تانکهای استوانه ای مجهز به چنگک دوار استفاده می شود. و یا 2- شناورسازی با استفاده از هوای فشرده انجام می شود.
برای جداسازی مایعات با چگالی متفاوت، تغلیظ مواد آبکی و یا جداسازی، از روش گریز از مرکز به طور گسترده استفاده می شود. در یک واحد گریز از مرکز، لجن جامد بوسیله نیروی گریز از مرکز به دیواره داخلی یک محفظه استوانه ای که توسط الکتروموتر به چرخش در می آید، فشرده شده و سپس از طریق یک تسمه نقاله از دستگاه خارج می شود. مایعی که لجن از آن گرفته شده نیز از سمت دیگر دستگاه خارج می شود.
خشک کردن لجن بر روی بسترهای شنی بوسیله جریان هوا یکی از روشهای اقتصادی جهت آبگیری از لجن می باشد. این روش برای تصفیه خانه های کوچک شهری و صنعتی قابل استفاده می باشد. آبگیری از لجن توسط دو مکانیزم آنجام می شود. 1- جذب سطحی آب به داخل بستر شنی ، 2- تبخیر آب. عملی بودن این روش منوط به دسترسی ارزان به سطح وسیعی از زمین و نیز آب و هوای مناسب ( آب و هوای گرم و خشک) می باشد.
سوزاندن لجن شامل تبدیل مواد آلی به مواد اکسید شده یعنی دی اکسیدکربن ، خاکستر و آب می باشد. سوزاندن لجن عمدتا در تصفیه خانه های با ظرفیت متوسط به بالا که از انتخابهای محدودی جهت دفع لجن برخوردارند، انجام می شود. لجن قبل از سوزانده شدن معمولا نیازی به انجام عملیات تثبیت لجن ندارد .
پنجشنبه شانزدهم خرداد 1387
روز جهانی محیط زیست
تا قبل از سال 1960 لغت محیط زیست ورای مسائل اجتماعی و سیاسی معنایی نداشت. سپس با انتشار کتاب برجسته راشل کارسون به نام ( بهار خاموش) و همچنین بروز حوادث عمده ی زیست محیطی از قبیل نشت نفت در سواحل جنوبی کالیفرنیا و ماساچوست و اعلام پر سرو صدای تهدید انقراض بسیاری از گونه ها از جمله بالن ، فیل و پرندگان آواز خوان (گنجشک سانان) محیط زیست به صورت موضوعی فراگیر در آمد.
در این مورد نیز مثل هرموضوع اجتماعی و سیاسی دیگر ابتدا فقط اقلیت کوچکی اهمیتش را درک میکردند و لذا لازم بود تا برای تاکید بر این مسئله بر جنبه های منفی آن پای فشرده شود تا توجه افکار عمومی به مسائل محی زیست جلب گردد. بنابراین دوره های اول محیط گرایی جدید عمومآ به مقابله بین دو گروه میگذشت . یکی محیط گرایان یا طرفداران حفظ محیط زیست و دیگری طرفداران توسعه خوانده میشدند و هریک از دو طرف خود را ناجی جهان میدند و دیدگاههای دیگر را اغراق آمیز جلوه میدادند....
چهارشنبه پانزدهم خرداد 1387
کمپوست
کمپوست کامل: کمپوست تازه در شرایط مناسب عمل تخمیر در آن ادامه یافته در نتیجه مقدار بیشتری مواد آلی تجزیه می گردد. نسبتC/N کمتر از 25 مقدار مواد آلی آن حدود 20 درصد و مقدار ناخالصی هاکمتر از15-10 درصد، کمپوستی با این خصوصیات را کمپوست کامل می گویند.
سه شنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1387
آلودگی نفتی
نشت نفت نوعی از آلودگی آب است که کاملآ آشکار است ٬ اما تشخیص سایر انواع آلودگی آب مثل آلودگی با آفت زدا ها و... احتیاج به نمونه برداری و آزمایش دقیق دارد و مشکل تر است . بر اثر رها شدن نفت به آب های سطحی ( معمولآ اقیانوس ) مشکلات آلودگی عمده ای به وجود می آید . مهمترین آلوده کننده اقیانوس ها آلودگی ناشی از حمل و نقل (کشتیرانی) در آن است . آثار دراز مدت نشت نفت بر ما معلوم نیست . میدانیم آثار آن ممکن است چندین دهه ادامه داشته باشد کما اینکه ۲۰ سال پیش از نشت نفت هنوز آن را در مرداب های شور در حد مسموم کننده میتوان تشخیص داد .
اقیانوس با فرآیند فراوانش توان آن را دارد که در نهایت نفت ها را مصرف کند.بنابر این آلودگی ناشی از نفت در مقایسه با سایر آلاینده ها ( مثل عوامل بیماریزا ، فلزات سنگین ، مواد شیمیایی آلی ) نسبتآ کم و جبران آن تا حدودی سریع است . ( این شرایط مربوط به اقیانوس است ، نه رودخانه ! ).
آثار کوتاه مدت نشت نفت : اختلال در شیلات ، توقف جهانگردی ، تلفات پرندگان و پستانداران دریایی.
حوادث ناشی از آلودگی نفتی نشان داده که فن آوری مقابله با نشت نفت کافی نیست . گام اول جلوگیری از نشت های بزرگ است ، برای این منظور باید از نفت کش های بزرگ با مخازن دو جداره استفاده نمود تا احتمال نشت در پی تصادف و پارگی مخزن به حداقل برسد .
اگر تصادف و نشت صورت گرفت و دریا طوفانی و مواج نبود استفاده از موانع شناور و خامه گیر ها ( نفت سبک تر از آب است پس روی آب شناور میماند) ارزشمند است . اما اگر دریا طوفانی باشد این کار غیر ممکن است . نفت های روی ساحل را نیز میتوان با استفاده از مواد جاذب از قبیل کاه که نفت را به خود میگیرد ، جمع نمود و سپس کاه های آلوده را دفع کرد .
یکی دیگر از علل آلودگی نفتی فعالیت های نظامی است . نشت های عظیم نفت خلیج فارس طی جنگ نفت در سال ۱۹۹۱ با رها سازی ۶ میلیون بشکه ، تا کنون بزرگترین مورد آلودگی نفتی در جهان بوده است. حادثه مذکور سبب تباهی های زیست محیطی وسیعی شد . دفع نفت خام بازیافتی ، پس از جنگ و عملیات پاک سازی مشکل بزرگی به وجود آورده بود . قسمتی از این نفت پالایش شد اما معلوم شد که این کار صرفه اقتصادی ندارد.
روش های پیشنهادی دیگر شامل سوزاندن نفت و شخم آن به زیر شن ها بود با این امید که موجودات ذره بینی موجبات تجزیه و تباهی آن را فراهم کنند . قسمتی از این نفت ها در گودال های روباز باقی ماند و انتظار میرود که در نهایت آبهای زیر زمینی نیز با آن آلوده شود .
سه شنبه بیست و هفتم فروردین 1387
آلودگی نفتی - تصفیه آب برای مصارف خانگی
تصفیه آب برای مصارف خانگی
آب لازم برای برای مصارف خانگی را از آبهای سطحی و زیرزمینی ، تامین می کنند . گرچه کیفیت برخی آبهای زیر زمینی چنان بالاست که قبل از مصرف اصلآ نیازی به گند زدایی ( کلر زنی ، ...) ندارد . اما بیشتر منابع را باید تصفیه کرد تا با استاندارد های ملی آب آشامیدنی مطابقت باید . آب را قبل از تصفیه در مخازن موقت ذخیره می کنند. این ذخیره سازی موجب به ته نشینی لای و مواد جامد ریز و معلق شده و شفافیت آب را بهبود می بخشد.
سپس آب از تصفیه خانه میگذرد ، از صافی عبور میکند ، مواد شیمیایی ( اغلب کلر) به آن اضافه میشود ، پالایش شده و از طریق لوله ها به منازل میرسد .
در خانه نیزبرخی از مردم آب را از لوله بطور مستفیم استفاده نکرده و اغلب قبل از مصرف از صافی ها ، جوشاندن ، دستگاههای تصفیه کننده خانگی استفاده میکنند. بسیاری از مردم نیز از اینکه آب با لوله های فلزی به منازل میرسد و حاوی کلر است شکایت میکنند.
علت این نا رضایتی مردم ، بجز بوی کلر این است که کلر دارای مزایا و معیب زیر است :
کلرزنی ، یکی از رایج ترین روشهای گند زدایی آب آشامیدنی است . در این فر آیند از گاز کلر ،هیپو کلریت سدیم ، یا هیپو کلریت کلسیم استفاده میشود . کلرین یک اکسید کننده بسیار قوی است و ارزان ! به همین دلیل در اغلب نقاط جهان استفاده میشود ...یکی از مزایای اصلی کلر زنی نسبت به سایر روشها ی ضد عفونی آب ، پایداری و دوام اثر کلر پس از ضد عفونی آب در مخازن ضدعفونی است . به طوری که حتی در لوله های انتقال آب نیز این اثر باقی میماند و از آلودگی احتمالی آب تا محل مصرف جاوگیری میکند .
از معایب کلر زنی : تولید تری کلرو متانها مانند کلروفرم است که یک ترکیب سرطان زاست !! تری هالومتانها در صورت ترکیب هالوژن ها مانند کلر با مواد آلی ( مثل مواد آلی در حال فساد در آب) تولید میشوند. پس اگر آب حاوی مواد آلی باشد و کلر زنی شود !!! آنگاه آب حاوی ماده سرطانزا در دسترس مردم قرار میگیرد...
پس باید قبل از کلر مواد آلی آب را به طور کامل حذف کرد ( این عمل در فرآیند تصفیه به روش هوادهی و جذب سطحی به وسیله کربن فعال انجام میشود )
روش های دیگری نیز برای ضد عفونی وجود دارد اما هرکدام مزایا و معایب دیگری دارد .. مثل : دی اکسید کلر که در از بین بردن باکتری ویروس موثر است ، پایدار است اما ارزان نیست . یا استفاده از گاز ازن ( به روش تزریق در مخازن) که بسیار موثر است و روی مزه و بوی آب هم اثر منفی ندارد ، اما هزینه زیادی دارد. امروزه در اروپا از روش کلر زنی به طور گسترده استفاده میشود.
هدف همه سیستم های تصفیه آب تبدیل آب خام به آبی با کیفیت مناسب برای آشامیدن است یعنی تولید آب مطابق با استانداردها ... کیفیت آب نقش زیادی در طراحی و تعیین نوع دستگاهها ، تعداد ؛ و مقدار تصفیه و مراحل تصفیه دارد .
مراحل کلی تصفیه آب در تصفیه خانه آب سطحی :
- آشغال گیری به وسیله صافی
- اختلاط ( اضافه کردن مواد منعقد کننده )
- هماوری ( در این مرحله ذرات به آرامی به ذرات بزرگتر تبدیل میشوند )
- ته نشینی ( سرعت جریان آب کاهش یافته و مواد فرصت ته نشینی می یابند )
- جمع آوری لجن و فر آوری آن ( لجن به دست آمده از مراحل قبلی در مخازن رسوب آبگیری و سپس دفع میشوند )
- گندزدایی : ( ضد عفونی ) به منظور اطمینان از سلامت آب
- سختی گیری : در صورتی که سختی آب ( غلظت کلسیم و منیزیم ) بالا باشد انجام میشود .
* اگر تصفیه آب از آب زیر زمینی باشد نه سطحی در این صورت مرحله سختی گیری باید حتما انجام شود .
دوشنبه نوزدهم فروردین 1387
چگونه سیل را« مصیبت طبیعی » بنامیم و حق بیمه بگیریم ؟
اهمیت مصبها و تالابها :
مصبها- قطعات باریک و آسیب پذیری هستند در طول ساحل ، در جایی که رودخانه و نهر آب شیرین به اقیانوس ها و دریاهای آب شور می پیوندند.
تالاب های ساحلی- گودیهای کم ژرفی هستند که معمولآ خیس یا سیلابی بوده و تا محل تلاقی آب شیرین و آب شور ادامه دارند.
تالابهای ساحلی و مصبها را توامآ دهانه مینامند. در فراسوی تالابهای آب شور ساحلی ، ما تالابهای آب شیرین داخل سرزمین را که شامل باتلاق ها و ماندابهاست ، می یابیم.
بنابر منش اقتصادی ، این دهانه های دور افتاده و پر از پشه زمینهای بی ارزشی هستند که با زه کشی ، لایروبی و خاکریزی باید بهبود یابند یا به عنوان زباله دان شهری و صنعتی به کار گرفته شوند.
اما دهانه ها نه تنها بی ارزش نیستند ، بلکه بالاترین میانگین تولید اولیه خالص را در میان اکوسیستم ها دارا هستند .
یک باتلاق آب شور میتواند 20 برابر دریای ژرف و 2 تا 6 برابر ذرات زارآیوار در متر مربع ودر سال زیست توده ( انرژی شیمیایی) تولید کند. این تولید بالا به خاطر اینکه زمینهای جزرومدی مخزن مواد مغذی هستند رخ میدهد . دهانه ها ، لای غنی و مواد آلی را که رودخانه ها به پایین می شویند جمع کرده و در خود نگه میدارند و از این مواد مغذی برای افزایش انفجاری جمعیت زنده استفاده میکنند.
گیا هانی که(اغلب صدف ها) در مصب ها ، باتلاق ها و ماندابها رشد و نمو می کنند ، برای مصرف انسان زیاد مفید نیستند ، اما آنان از این نقطه نظر اهمیت پیدا میکنند که منبع غذا ، خانه و محل تخم گذاری برای بسیاری از انواع صدف ها و خرچنگ ها و ماهیان تجارتی و تفرجی آب شور هستند که خود منبع پروتئین با ارزشی برای انسان به شمار میرود . به همین علت آسیب رسانی به قدرت تولیدی مصبها ، باتلاق ها و ماندابها یک منبع عمده پروتئین را نابود سازد !
به علاوه دهانه ها به پرندگان آبزی شکارچی غذا و پناه میدهند . همین طور دهانه ها و تپه های ماسه ای مجاور آنان دو تا از مهمترین وسایل طبیعی کنترل سیل هستند . دهانه ها امواج خسارت بار را که به واسطه طوفان های شدید حادث میگردند ، متوقف و جذب خود میکنند و بدین وسیله کمک به حمایت از مناطق مسکونی ساحلی مینماید .
تحت شرایط طبیعی ، ناحیه پشت هر کرانه ای به وسیله دو سری تپه های ماسه ای که با جو دریا و سایر علفها . درختچه ها به هم پیوسته اند ، حفاظت میشود .
برای حفاظت رایگان و موثر در برابر سیل ، ساختمانها باید پشت این تپه های ماسه ای نخستین و دومین احداث گردند . پیاده روها بر روی دو تپه به سمت ساحل امتداد داشته باشند . به این طریق ، تپه ها و علف هایی که آنها را به هم پیوسته نگه داشته اند و حمایت میشوند .
هنگامی که ساختمان سازی ساحلی ، این تپه های حمایتی را از بین میبرند یا ساختمان ها در پشت اولین تپه ها احداث میگردند ، کوچکترین گرد باد و طوفان دریایی قادر خواهد بود که کلبه ها ، خانه ها و ساختمانها را از جا بکند . برخی از مردم در آن صورت چنین حوادثی را مصیبت طبیعی مینامند و برای گرفتن حق بیمه و وام اصرار می ورزند تا بتوانند دوباره ساختمان سازی کنند و منتظر مصیبت بعدی بمانند .
مصب ها و تالابها اگر بار اضافه ای به آنها تحمیل نشود میتوانند خدمات رایگان و سهم دیگری با خارج کردن مقدار زیادی از آلاینده از آب های ساحلی نیز انجام دهند .
سیل طبیعی مشکلی به وجود نمی آورد تا هنگامی که مردم تصمیم به ساختمان سازی در جلگه ی سیلابی میگیرند !
پس تا میتوانید ساختمانها را جلوی تپه های ساحلی بسازید نه پشت آنها و همچنین بگردید هر جا جلگه سیلابی دیدید ساختمان بسازید !! بیمه با شماست !!
پ.ن :( آیا بهتر نیست اسم سهل انگاری های خودمان را « مصیبت طبیعی » نگذاریم ؟؟؟)
پنجشنبه پانزدهم فروردین 1387
آلودگی هوای داخل ساختمان
مقدمه
عمومآ تراكم آلاينده ها در داخل بيشتر از تراكم آنها در خارج است . علت آن تا حدودي كوششهاي اخير ما در حفاظت انرژي از طريق عايق كاري ساختمان هاست . روش متداول در مهار آلودگي هواي داخل تهويه است . اما با درز بندي محكم تر ساختمان از مقدار تهويه طبيعي كاسته شده و سيستم هاي معمول تهويه نيز عمومآ طوري طراحي نشده اند كه تراكم بعضي از انواع خاص آلاينده ها در داخل كاهش يابد ، به علاوه اين سيستم ها به مراقبت دقيق نياز دارند .
مسير ها ، فر آيندها و نيرو هاي محركه ي مختلفي بر كيفيت هواي ساختمان موثر است . متداول ترين فرآيند طبيعي تاثير دودكشي است . اين تاثير در مواقعي پيش مي آيد كه بين هواي داخل و خارج تفاوت دما وجود داشته باشد و يا باد فشار افتراقي به وجود آورد .
كيفيت هوا در داخل ساختمان :
از آنجايي كه اكثر مردم بخش عمده اي از وقت خود را در داخل ساختمان ها سپري ميكنند بررسي كيفيت هواي درون ساختمان نيز اهميت پيدا ميكند و زماني به اهميت فوق العاده آن پي ميبريم كه متوجه ميشويم در اكثر مواقع كيفيت هواي درون ساختمان بدتر از كيفيت هواي بيرون است . برخي از آلاينده ها ي هواي درون ساختمان همان تركيباتي هستند كه در بررسي كيفيت هواي محيط باز با آنها آشنا هستيم براي مثال عمل احتراق در داخل ساختمان ها به منظور پخت غذا . گرمايش و امور بهداشتي مقادير زيادي مونوكسيد كربن و اكسيد هاي ازت را در فضاي دروني ساختمان آزاد ميكند . علاوه بر اين در ساختمان هاي اداري دستگاههاي فتوكپي با پراكنده كردن مقادير قابل توجهي ازن در هوا در هر چه آلوده تر شدن آن كمك ميكند. از ديگر آلاينده هايي كه منحصرآ در فضاي دروني ساختمان آزاد ميشوند ميتوان به فرمالدئيد متصاعد شده از پشم شيشه و تخته هاي سه لايه ، اوره فرمالدئيد از فيوم هاي عايق بندي ، چسب هاي مختلف و مواد ساختماني مانند آزبست اشاره كرد . مواد آلاينده ديگر مانند دود سيگار و گاز ازن اگر در بيرون از ساختمان وجود داشته باشند به اندازه كافي رقيق ميشوند . بطوري كه زير حد خطر آفريني براي سلامت انسان قرار ميگيرند ولي همين آلاينده ها در صورت ورود به هواي درون ساختمان به علت تراكم و افزايش غلظت از حد آستانه خطر آفريني خود بالاتر رفته و صدمات جدي بر افراد ساكن در ساختمان وارد ميكند .( و به همين علت است كه بايد كشيدن سيگار ، قليان ، .. را در كليه رستوران ها و كافي شاپ ها كه فضاي بسته اي دارند ، ممنوع اعلام كرد )
دود توتون در بين آلاينده هاي هواي ساختمان از اهميت ويژه اي برخوردار است زيرا دود توتون حاوي تعدادي از عوامل سرطانزاي شناخته شده و ناشناخته است . براي مثال دود سيگار حاوي بنزن ، هيدازين ، آلفابنزوپيرن، و فلزات سنگين است . علاوه بر اين ذرات دود سيگار به دليل قطر بسيار كمي كه دارند تا اعماق ريه ها نفوذ مي كنند اين در حالي است كه يك نخ سيگار به تنهايي 10 به توان 12 ذره معلق را وارد ريه ها ميكند . افراد سيگاري با استعمال سيگار خود و ديگران را در معرض غلظتهاي بسيار زياد دود قرار مي دهند . از جمله موادي كه هنگام دود كردن سيگار وارد هوا ميشود مي توان به مونوكسيد كربن ، نيكوتين، نيتروزآمين، آكرولين و ديگر مواد خطر آفرين قابل استنشاق را نام برد .
از ديگر منابع مهم توليد آلودگي در ساختمانها ميتوان به بخاري هاي زغالي و شومينه ها اشاره كرد اين وسايل با احتراق زغال باعث توليد و پراكنش مونوكسيد كربن و اكسيد هاي ازت و برخي هيدرو كربن ها ، ذرات معلق و برخي تركيبات سرطان زا ( آلفا بنزوپيرن) در فضاي ساختمان ميشوند . البته بخاري و شومينه با فرستادن دود خود از طريق دودكش به هواي آزاد باعٍ آلوده كردن هواي آزاد هم ميشوند .
نفوذ و تهويه : هواي درون ساختمان را به سه طريق ميتوان با هواي بيرون جايگزين كرد :1- نفوذ هوا : اين در مواقعي است كه تبادل هواي درون و بيرون در صورت بسته بودن درها و پنجره ها اتفاق مي افتد ( از راههاي گونيگون مثله نفوذ از طريق شكاف و سوراخ ها ....)2- تهويه طبيعي : باز بودن در و پنجره ساختمان 3- تهويه مصنوعي : در اين روش هواي درون ساختمان به كمك وسايل مكانيكي مانند هواكش به وسيله هواي بيرون جايگزين ميشود .
هر كدام از روش هاي فوق به همراه جايگزيني هوا ، مقدار قابل توجهي از انرژي حرارتي موجود در ساختمان را به هدر ميدهند ، به طوري كه در حدود يك سوم انرژي حرارتي درون ساختمان تنها از طريق نفوذ از بين ميرود .
نفوذ هوا در اثر اختلاف فشاربين هواي بيرون و درون ساختمان به وجود مي آيد . اين اختلاف فشار به وسيله باد و يا اختلاف درجه حرارت درون و بيرون ساختمان حاصل ميشود . براي مثال باد با برخورد به يك طرف بدنه ساختمان فشار زيادي را به محل برخورد وارد ميكند در اين حالت هوا از طريق شكاف ها منافذ ديوار ها وارد ساختمان ميشود . در صورتي كه اختلاف فشار تحت تاثير اختلاف درجه حرارت به وجود آمده باشد نفوذ هوا كمتر از طريق ديوارها انجام ميشود در اين صورت منافذ كف و سقف اتاق ها نقش مهمي در روند نفوذ هوا خواهند داشت ، اصطلاحآ به اينگونه نفوذ هوا ( در اثر اختلاف دما) اثر دودكشي گفته ميشود .
در زمستان هواي گرم درون ساختمان به دليل سبكي و تمايل حركت به بالا از طريق شكاف هاو منافذ موجود در سقف ( كانال هاي برق و كا نالهاي هوا) از ساختمان خارج شده در عوض هواي سرد از طريق منافذ كف ( كانالهاي فاضلاب ، شكاف زير در ها و ....) وارد ساختمان ميشود . سرعت نفوذ هوا علاوه بر اختلاف دماي داخل و خارج ساختمان و سرعت باد به وضع و محل قرار گرفتن شكاف ها و منافذ نيز بستگي داد به طوري كه هر چه تعداد شكاف ها و درزها در سطوح عمودي زياد باشند نفوذ از طريق برخورد باد با شدت بيشتري به وقوع خواهد پيوست ( نفوذ برخوردي).
و در آخر اينكه :
تاثير آلودگي هواي داخل بر افراد مختلف تفاوت ميكند و بعضي از افراد نسبت به آن حساس تر هستند . عوارض گزارش شده از سوي افراد مختلفي كه در يك ساختمان كار ميكنند با يكديگر تفاوت دارد و( اين عوارض ممكن است نتيجه تاثير عواملي بجز آلودگي هوا نيز باشد ).
در مهار آلودگي داخل ميتوان از راهبرد هاي مختلف از جمله حذف منبع ، تغيير آن و يا نصب تاسيسات هواساز و همچنين آموزش مردم استفاده نمود .
پ . ن : بحث گاز رادون ، راه هاي اصلي ورود گاز رادون به درون ساختمان و روش هاي كاهش ورود اين گاز ، در پست هاي بعدي .
منابع : مهندس عرفان منش ، مجيد . دكتر افيوني ، مجيد ، آلودگي محيط زيست آب و خاك و هوا .
وهاب زاده، عبدالحسين ، شناخت محيط زيست .
جمعه نهم فروردین 1387
بازیافت مواد و سلامت محیط زیست
بسیاری از مواد در طبیعت تجزیه می شوند و به خودی خود بازیافت می شوند این موارد در مورد موجودات زنده ای که می میرند و یا مواد فاسد شدنی پیش می آید. این مواد را مواد زیست فروپاش می گویند. برای مثال کود هایی که در باغات ریخته می شوند و نتیجه کپه کردن موادی مانند غذاهای فاسد شده، آشغال میوه ها، پوست تخم مرغ و دیگر زباله های تجزیه پذیر است که بطور طبیعی توسط حشرات و دیگر جانوران موذی خورده می شوند.
متاسفانه مقادیر بالایی از زباله ها مانند: فلزات، کائوچو و پلاستیک نمی توانند خورده و تجزیه شوند و برای صدها سال تجزیه نشده در طبیعت باقی می مانند. حتی اگر این مواد قطعه قطعه و خورد هم شوند باز هم نمی توانند تجزیه شوند و به مرور اتمسفر، زمین و آب را آلوده می کنند.
بعضی از این مواد می توانند بازیافت شوند. زباله هایی که قابل بازیافت نیستند در گودالهایی به نام محل دفن زباله مدفون می شوند. این زباله ها ابتدا تکه تکه و سپس له و خمیر مانند می شوند بنابراین با این کار زباله ها فضای کمتری را اشغال می کنند. اگر نتوانیم به روند بازیافت ادامه دهیم باید روز به روز بر تعداد این گودالها بیافزاییم.
ضرورت بازیافت زمانى بیشتر مشخص مى شود که بدانیم برای تولید یک تن کاغذ جدید، باید 15 درخت تنومند راقطع کنیم. اگر از کاغذ باطله دوباره کاغذ تهیه کنیم در مصرف آب 90 درصد و انرژی 50 درصد سود برده و در کنترل آلودگى هوا 75 درصد موثر بوده ایم
در ایران براى بازیافت کاغذ، اولین کارخانه در سال 1313 در کرج تاسیس شد
بازیافت پلاستیک
در ساخت انواع ظروف و كيسه هاى پلاستيكى از انواع مواد پليمرى استفاده مى شود. با توجه به قابليت بازيابى اكثر پليمرها، مى توان مواد پلاستيكى را پس از مصرف و دور انداختن مجدداً طى فرايند بازيافت مورد استفاده قرار داد. مسئله مهم و اساسى در اين ميان استفاده از مواد بازيافت شده در مصارف غذايى است. در واقع صحبت از آن دسته از مواد بازيافت شده اى است كه براى بسته بندى و نگهدارى مواد غذايى غيرمجاز هستند در ساخت ظروف پلاستيكى مختلف، مواد پليمرى متفاوتى به كار برده مى شود به عنوان مثال:
۱- ظروف نوشابه هاى گازدار از جنس پلى اتيلن تترافتالات (PET)
۲-شیشه های شيرخورى كودكان از جنس پلى كربنات ( PC ) به دليل گران بودن پلى كربنات ها اين نوع پليمرها كمتر در بسته بندى مواد غذايى استفاده شده و بيشتر در ساخت شيشه هاى شير كودكان به كار مى روند.
۳-ظروف بسته بندى لبنيات از جنس پلى اتيلن(PE) ، پلى پروپيلن(PP) و پلى استايرن(PS)
۴- ظروف يك بار مصرف از جنس PS وPP
۵- كيسه هاى پلاستيكى از جنس پلي اتيلن . اين نوع كيسه ها به اشتباه تحت عنوان كيسه هاى نايلونى معروفند.
قابل ذكر است اين مواد پلاستيكى مى توانند حاوى رنگ باشند كه در آن صورت از رنگدانه پلاستيك (مستربچ) استفاده مى شود
نحوه ساخت كيسه هاى پلاستيكى
گرانول هاى پلى اتيلن را به شكل فيلم هاى نازك درآورده و پس از برش فيلم ها در ابعاد دلخواه به كيسه تبديل مى كنند. و در صورت توليد كيسه هاى رنگى هنگام تبديل گرانول پلى اتيلن به فيلم از رنگدانه پلاستيك يا مستربچ (به مقدار يك تا پنج درصد) استفاده مى كنند.
نحوه ساخت ظروف يك بار مصرف
ابتدا مواد پليمررا به صورت فيلم هايى با ضخامت مورد نظر تبديل كرده و سپس با استفاده از قالب هايى خاص به اشكال مختلف تبديل مى شوند.
بازيافت مواد
در فرايند بازيافت مواد پلاستيكى نوع پليمرى كه بايد بازيافت شود مدنظر قرار مى گيرد.بدين ترتيب كه هر نوع پليمر جدا از انواع ديگر بازيافت مى شوند، در غير اين صورت فرايند بازيافت با اشكال روبه رو خواهد شد. به عنوان مثال: پلى اتيلن ها با هم، پلى پروپيلن ها با هم و پلى آميدها با هم بازيافت مى شوند، چرا كه هنگام فرايند بازيافت مواد پلاستيكى را خرد سپس ذوب كرده و مجدداً مورد استفاده قرار مى دهند بنابراين اگر تركيبى از مواد پلاستيكى مختلف نظير ظروف يك بار مصرف با انواع مختلف خرد و سپس ذوب شوند، با توجه به متفاوت بودن نقطه ذوب تركيب ناهمگونى ايجاد مى شود. مسئله بعدى نداشتن رنگ در مواد پلاستيكى است كه اهميت بسزايى در فرايند بازيافت دارد. به دليل اينكه پليمرهاى رنگى داراى رنگ يكنواختى نيستند پس از بازيافت رنگ تيره پيدا مى كنند در نتيجه كارخانه هاى سازنده براى به دست آوردن يك رنگ ثابت از دوده استفاده كرده سپس مواد پليمرى مذاب را به صورت فيلم درآورده و به كيسه پلاستيكى تبديل مى كنند، كه ما از آنها به صورت كيسه هاى زباله مشكى استفاده مى كنيم.گاهى به دليل كاربرد ناصحيح دوده تماس دست با اين كيسه ها باعث جذب ذرات دوده از راه دست مى شود. بنابراين در حال حاضر كارخانه هاى صنايع غذايى مجاز نيستند مواد بازيافتى را براى نگهدارى و بسته بندى مواد غذايى به كار ببرند. دليل اصلى آن نيز عدم رعايت اصول بازيافت مواد پلاستيكى در ايران است. گفتنى است براى توليد كيسه هاى پلاستيكى شفاف از مواد اوليه بكر استفاده مى شود در حالى كه اكثريت پلاستيك هاى مشكى موجود در بازار از مواد بازيافتى تهيه مى شود.
مناسب بودن پلاستيك ها در كاربردهاى غذايى
تمامى پليمرها از بكر تا آنهايى كه بازيافتى بوده و همچنين ظروف پلاستيكى حتماً بايد قبل از استفاده در صنعت غذايى تحت آزمون Food grade قرار بگيرند( اي.سي.سي) . با انجام آزمون هايى كه در اداره كل آزمايشگاه هاى كنترل غذا و دارو نيز قابل اجرا هستند ميزان مهاجرت مواد سازنده پليمرها به سمت مواد غذايى مشابه سنجيده مى شود. در واقع وزارت بهداشت مقاومت و ميزان مهاجرت مواد سازنده پليمرها را در حلال ها يا محلول هاى مشابه مواد غذايى مى سنجد..
بطرى هاى آب و نوشابه از جنس (پت) هستند اين ظروف در صورتي كه food grade باشند از نظر بهداشتى مشكل ايجاد نمى كنند. تنها مسئله وجود ماده استالدئيد در اين ظروف است كه باعث تغيير طعم و بوى آب و مواد نوشيدنى مى شود البته ميزان مهاجرت استالدئيد در حدى نيست كه خاصيت بيمارى زايى داشته باشد.
مشكل دست زدن به كيسه هاى زباله
پلاستيك هاى مشكى كه در حال حاضر در بازار هستند هيچ كدام براى مصارف غذايى مناسب نيستند و مشخص نيست كجا و تحت چه شرايطى توليد شده اند. اين مواد در اثر تماس با مواد غذايى آنها را آلوده كرده و عوارضى را براى انسان به دنبال خواهند داشت. گفتنى است اگر مواد پلاستيكى پس از بازيافت براساس پايه پليمرى خود مشكل نداشته و به آزمون هاى Food grade پاسخ دهند براى نگهدارى و بسته بندى مواد غذايى مناسب خواهند بود.
پلاستيک هايي که بوي بنزين مي دهند
يکي از پژوهشگران دانشگاه صنعت نفت موفق به اجراي طرحي شده است که براساس آن 80درصد از پسماندهاي موجود در زباله هاي شهري ، صنعتي و پزشکي طي فرآيندي به سوخت مايع (بنزين و گازوئيل ) تبديل مي شود و به اين ترتيب نه تنها به کاربرد مفيد ضايعات پليمري ، بلکه به تامين خوراک راکتورها در صنايع پتروشيمي و نفت نيز کمک مي شود.
کساني که به پژوهش هاي انجام شده در عرصه هاي پتروشيمي و نفت علاقه مندند، مي دانند که يکي از معضلات اساسي در اين صنايع ، بحث کنترل و کاهش اثرات سو زيست محيطي است؛ هر چند طي يک دهه اخير، موضوع پسماندهاي پالايشي و فرآورده هاي سنگين هيدروکربني به عنوان يکي از معضلات صنعت پالايشگاهي کشور مطرح بوده است.
بر اين اساس تلاش محققان و نيروهاي علمي صنعت نفت کشور نيز طي اين مدت به تبديل مواد سنگين هيدروکربني به مواد سبک مانند بنزين و گازوئيل معطوف شده است.
به طور کلی دو روش اصلی برای حل مشکل زباله های پلاستیکی وجود دارد:
۱. بازيافت
۲. توليد پلاستيک های زيست تخريب پذير
بازيافت به فرايندهايی گفته می شود که در آنها از زباله های پلاستيکی به نحوی استفاده می شود.
روش های بازيافت در سه دسته جای می گيرند:
۱- بازيافت انرژی
۲- بازيافت مکانيکی
۳- بازيافت شيميايی
در بازيافت انرژی زباله به عنوان يک سوخت سوزانده می شود. بايد توجه کرد که بازده انرژی (انرژی حاصل از سوختن واحد وزن سوخت) پلاستيک ها نسبت به سوخت های فسيلی مرسوم بيشتر است.
بازيافت مکانيکی ، يعنی خرد کردن و استفاده يک محصول پلاستيکی در ساخت يک قطعه. در اين روش بايد نکات زيادی رو در نظر گرفت. مثلا برای ساخت قطعات حساس تر سازمان های مربوطه مقدار مجاز پلاستيک بازيافتی در قطعه را تعيين می کنند.
در بازيافت شيميايی پلاستيک به وسيله روش های شيميايی به مواد ديگری (اغلب مواد اوليه يا ميانی) تبديل ميشود. اين روش نسبت به دو روش ديگه جديدتر است ولی هنوز از نظر اقتصادی به صرفه نيست. اما بسيار مورد توجه هست. به عنوان مثال ميشود به تهيه رزين پلی استر از بطری های نوشابه (از جنس پلی اتيلن ترفتالات يا PET ) اشاره کرد.
اما در کنار بازيافت از چندين سال پيش تلاش هايی در جهت توليد پلاستيک های زيست تخريب پذير شروع شده که الان به نتيجه هم رسيده است. اين پلاستيک ها قابليت بازگشت به طبيعت را طی زمانی قابل قبول دارند.
اين پلاستيک ها هم در دو دسته کلی قرار می گيرند:
۱- <